سعدی
دکتر محمد علی همايون کاتوزيان
(شاعر عشق و زندگی)
چاپِ نخست 1358
ناشر: نشر مرکز(تهران)
دربيست مقالهای که دراين کتاب گِرد آمده اند، وجوهِ گوناگونی ازافکار و روحيات واشعار سعدی بررسی شدهاند. مسايلی از قبيل آن که تا چه حد از اشعار سعدی میتوان به رويدادهای واقعی زندگی او پی برد.
سفرهای سعدی، تحصيل او در نظاميه، ديدگاههای او درمسايلی چون دروغ مصلحتآميز و درويشی و تصوف و عشق، ويژگیهای غزل او، و ريشههای برخی برخوردهای منفی با شعر او در دوران معاصر در اين مقالهها بررسی شدهاند.
دکتر همايون کاتوزيان در يادداشتی کوتاه در آغاز اين کتاب نوشتهاند
«اين کتاب شامل مجموعه مقالاتیست که چند سال اخيردرمجلهی ايرانشناسی منتشرکردهام. آغاز کار من دربارهی سعدی ( وادبياتِ کلاسيکِ فارسی) به دوران کودکی بازمیگردد وازآن زمان تا کنون هيچگاه از اين کارغافل نبودهام. اما به دليل شوق به تحقيق و سرکشی قلم در چند حوزه غلمی و ادبی مجالی دست نمیداد که حاصل اين کار را روی کاغذ بياورم وبه دستِ چاپ و انتشاربسپارم. تا اينکه پس ازانتشار يکی– دو مقاله دربارهی سعدی درايرانشناسی به نظرم آمد که ممکن است فصلی يک مقاله منتشرکرد و چون به پايان رسيدند مجموعهی آنها را به صورتِ کتابی عرضه داشت.»
بيست مقالهی اين کتاب زير نامهای: جَدَلهای سعدی، فرارسعدی از مدرسه، گلستان و افسردگی سعدی، سفرها و حصرهای سعدی، مرا درنظاميه ادرار بود، دروغ مصلحتآميز سعدی، ريشههای سعدی کشی، حماسهسرايی سعدی، من اِستادهام تا بسوزم تمام، دراخلاق درويشان، سعدی و پادشاهان، سعدی و وزيران، باران که درلطافتِ طبعش خلاف نيست، عاشقیهای سعدی، غزل سعدی، وجوهِ غزل سعدی1، وجوهِ غزل سعدی2، سعدی درشبِ وصل، سعدی درشبِ هجر، يادداشتهايی درسعدی شناسی.
نگاهِ ريزبين و کارشناسانهی دکترهمايون کاتوزيان و نيز نثر روان و جذاب و گاه طنزآميز او دراين مقالات، گيرايی و اعتبار ويژهای به اين کتاب بخشيده است.
